Vì sao Đảng giận dữ?

Standard

jonathan london

Vì sao Đảng giận dữ?

ĐÀI ABC-ÚC phỏng vấn TS JONATHAN LONDON về SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP VN

… chưa bao giờ trong lịch sử đương đại của Việt Nam các quan điểm chính trị khác nhau lại được thảo luận một cách nghiêm túc và cởi mở như hiện nay.

Tôi nghĩ rằng, bất kể những gì sẽ xảy ra trong những tháng tới, đã có sự thay đổi đáng kể tại Việt Nam trong đó đề tài chính trị được dân chúng cả nước đột ngột quan tâm.”

SINH HOẠT CHÍNH TRỊ SÔI ĐỘNG CÔNG KHAI LẦN ĐẦU TIÊN XẢY RA TẠI VIỆT NAM QUA CÁC KIẾN NGHỊ, TUYÊN BỐ YÊU CẦU THAY ĐỔI TOÀN BỘ DỰ THẢO  HIẾN PHÁP 2013.

TIẾN SĨ JONATHAN LONDON THUỘC ĐẠI HỌC THÀNH PHỐ HỒNGKÔNG TRÒ CHUYỆN VỚI PHÓNG VIÊN ĐÀI PHÁT THANH ABC-ÚC

Nguyễn HùngTrần Hoài Nam ghi lại  và phỏng dịch

Ngày 04 tháng 05 năm 2013

Phóng viên đài phát thanh ABC Richard Aedy:

Bây giờ  là chuyện Việt Nam.

Chính phủ Việt Nam muốn sửa đổi hiến pháp. Hiến pháp nước này được viết vào năm 1946 và đã được sửa đổi 4 lần kể từ đó, và lần tu chỉnh gần đây nhất là vào năm 1992. Từ tháng Giêng đến cuối tháng này, chính phủ đã đề nghịdân chúng cả nước đóng góp ý kiến ​​về sửa đổi dự thảo hiến pháp, nhưng đảng Cộng sản (VN) đã không được hài lòng với những ý kiến ​​được các tầng lớp dân chúng kiến nghị. Tổng bí thư đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng đã phê phán các ý kiến sửa đổi dự thảo hiến pháp là “thể hiện sự suy thoái tư tưởng chính trị và đạo đức ở Việt Nam “. Như vậy, những điều gì đang xảy ra?

Tôi cùng tham gia phân tách sự kiện này với Tiến sĩ Jonathan London, phụ tágiáo sư của Phân khoa Nghiên cứu Châu Á và Quốc tế, Đại học Thành phố Hồng Kông.

Jonathan, xin chào anh tham gia chương trình.

Tiến sĩ Jonathan London:

Cảm ơn anh rất nhiều đã cho phép tôi tham gia chương trình.

Chúng ta hãy bắt đầu. Tại sao? Tại sao chính phủ muốn thay đổi hiến pháp?

Vâng, tôi nghĩ rằng nhiều chính quyền độc tài, trong đó có Việt Nam, tin vào việc thỉnh thoảng thay đổi hiến pháp, không phải chỉ để bảo đảm Hiến pháp phù hợp với đòi hỏi của chính quyền mà còn là cách để cố gắng hợp pháp hóa thêm sự cai trị độc quyền của họ dưới con mắt của dân chúng.

Cụ thể đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam muốn thay đổi những gì?

Một số điều khoản được đem ra thảo luận có liên quan đến quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế thị trường, và như bạn đã biết, về cơ bản Việt Nam đã đi theo nền kinh tế thị trường hơn hai mươi năm qua kể từ lần sửa đổi Hiến pháp sau cùng (1992). Một số khía cạnh của hiến pháp cũ do đó cần phải điều chỉnh hay sửa đổi cho phù hợp hơn.

Theo như tôi hiểu được, có một sửa đổi trong hiến pháp mà từ đó sẽ tăng cường tối đa sự kiểm soát gắt gao của đảng cộng sản đối với nhà nước?

Vâng, trong những lần sửa đổi hiến pháp trước đây, việc đảng cộng sản giành toàn bộ quyền lực chính trị được nêu rõ trong Điều 4. Quyền lực tuyệt đối này cũng được ghi trong lời mở đầu của bản hiến pháp rằng đảng cộng sản là lực lượng duy nhất và không thể thiếu trong đời sống chính trị và xã hội của Việt Nam do đó phần cơ bản của hiến pháp đã được dùng để khẳng định uy quyền tối thượng của đảng.

Và quân đội  phải chấp hành và bảo vệ đảng thay vì bảo vệ đất nước, phảinhư vậy không?

Đúng như vậy. Trong hầu hết các quốc gia độc đảng, hiến pháp của họ chủ ý nói rõ ràng rằng quân đội và chính quyền là thuộc cấp của đảng. Trường hợp của hiến pháp Việt Nam cũng y như vậy.

Anh vừa mới đề cập rằng sửa đổi hiến pháp là để phù hợp với tình hình kinh tế đã chuyển hướng thành nền kinh tế thị trường kể từ lần sửa đổi hiến pháp lầncuối. Như vậy những cải cách theo hướng kinh tế thị trường đã có dẫn đến một xã hội công bằng hơn không?

Việt Nam đã trải qua hơn hai thập niên tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và hầu hết người dân đã cùng nhau được hưởng lợi rất đáng kể về vật chất. Điều không tốt xảy ra trên con đường phát triển kinh tế là nó tạo ra sự bất bình đẳng, và một số dấu hiệu cho thấy sự bất bình đẳng về thu nhập và tài sản cá nhân đã gia tăng đáng kể và tệ hại hơn trong vài năm qua. Những gì xảy ra gần đây làm chậm mức độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là do từ  hậu quả của sự trì trệ của nền kinh tế thế giới và luôn cả tình trạng bất ổn kinh tế vĩ mô của hệ thống kinh tế Việt Nam có liên quan đến việc quản lý kinh tế trong đó có nhiều sai phạm. Và những bất ổn kinh tế vĩ mô đó gây ra tình trạng mất tin tưởng trong nhân dân, và tăng sự  bực tức của dân chúng ngoài xã hội. Bao trùm trên những vấn đề không tốt này, dân chúng càng ngày càng cảm thấy rằng tham nhũng đã thực sự tràn lan tất cả trong toàn bộ chính phủ làm cho nhà nước không chỉ không hiệu quả trong việc quản lý nền kinh tế mà còn vô trách nhiệm và thiếu tầm nhìn thấu đáo cho tương lai của Việt Nam.

Được rồi, Jonathan, tôi đã tự kìm giữ phát biểu của mình cho đến thời điểm này. Nhưng dầu cho có như vậy theo anh những đề nghị và nhận xét nào về những thay đổi dự thảo hiến pháp đã làm cho lãnh đạo của đảng bực bội? 

Vâng, đầu tiên tôi có thể nói rằng theo họ  dự định, việc phát động chương trình tham vấn cộng đồng nhân dân chỉ là một sự kiện mang tính cách nghi thức, và họ nghĩ rằng sẽ chỉ có một vài phát biểu không thuận lợi nhưng thực tế cho thấy có vẻ đây là những phản ứng rộng rãi từ cộng đồng khắp nơi mà  đảng cộng sản và nhà nước đã không lường trước được. Điều đã xảy ra là sự  xuất hiện đồng loạt và  sự ủng hộ mạnh mẽ cho những yêu cầu cải cách toàn bộ hiến pháp và cải cách chế độ chính trị. Sự viêc  bắt đầu với một bản kiến ​​nghị có chữ ký của một nhóm 72 nhân sĩ trí thức và những nhân vật quan trọng trong cộng đồng. Hầu hết trong số những người ký tên đầu tiên có liên quan mật thiết với đảng và nhà nước. Những đề nghị của họ bao gồm việc bãi bỏ Điều 4 trong đó công nhận đảng cộng sản là lực lượng chính trị tối cao và không thể tranh cãi, loại bỏ điều khoản khẳng định quân đội phải trực thuộc sự lãnh đạo của đảng cũng như loại bỏ các lời mở đầu của hiến pháp ghi nhận quyền lãnh đạo tất yếu của đảng (cộng sản), thực hiện các cải cách hiến pháp để bảo đảm các quy định của pháp luật mà Việt Nam hiện nay không có. Thực sự mà nói, đây chỉ  là  một đề nghị cổ  điển theo đó  Việt Nam cần một hiến pháp dân chủ đa đảng nhưng chính điều đó  đã đưa đến sự giận dữ của đảng.

Như vậy từ việc đảng (Cộng sản Việt Nam) đưa ra bản dự thảo hiến pháp củahọ trong đó chủ yếu tập trung vào việc phản ảnh nền kinh tế thị trường rồi sau đó một nhóm, đúng ra phải nói là một nhóm nhỏ các nhà trí thức, công bố mộtbài tham gia ý kiến trong đó họ muốn được nói đến những vấn đề quan trọng hơn nhiều. Như vây đã có cái gì đó khác lạ xẩy racó phải không? Ngay cảviêc khoảng hơn bảy mươi trí thức đứng ra ký tên bản kiến nghị đã trở thành một phong trào quần chúng. Làm thế nào mà điều đó đã xảy ra đựơc?

Vâng, có một vài sự kiện.

Thứ nhất, kiến nghị sửa đổi hiến pháp đầu tiên được 72 nhà trí thức biên soạn và ký tên bắt đầu được sự hỗ trợ sau khi được lưu hành rộng rãi trên Internet và số lượng người ký vào bản kiến ​​nghị tăng lên nhanh chóng.

Tuy nhiên, một trong những điều gây ra nhiều tiếng vang xuất phát từ hậu quả của bài phát biểu mà Tổng bí thư đảng Cộng sản, ông Nguyễn Phú Trọng tuyên bố trong buổi nói chuyện trước một số cán bộ chính trị cấp tỉnh, trong đó ông phàn nàn rằng có những luồng ý kiến suy thoái tư tưởng chính trị và hành vi phi đạo đức của một số người có liên quan đến yêu cầu sửa đổi hiến pháp. Một nhà báo trẻ, anh Nguyễn Đắc Kiên, ký giả cho một tờ báo tin tức tương đối ít tiếng tăm gọi là “Gia đình và Xã hội” đã viết bài tranh luận đăng trên trang mạng của mình trả lời những nhận xét của Tổng bí thư và được các đài truyền hình nhà nước phổ biến. Anh ta đã  tấn công thẳng thừng, trong đó anh ta nói rằng ông Tổng bí thư của đảng  hoàn toàn sai lầm trong cảm nghĩ của ông ta. Tuy nhà báo Nguyễn Đắc Kiên bị mất việc làm ngay ngày hôm sau – điều đó không có gì là bất ngờ- anh cũng đã khẳng định rằng Việt Nam cần phải từ bỏ các hạn chế tự do tối thiểu, cho phục hồi quyền tranh luận chính trị và cần soạn thảo bản hiến pháp mới dựa trên nền dân chủ đa đảng. Sau việc làm của anh, các hoạt động phê phán góp ý đã bùng nổ nhanh chóng, và đã có hơn mười nghìn chữ ký ủng hộ bản kiến nghị đầu tiên (Kiến nghị 72) tại thời điểm này.

Hành động gần đây nhất của đảng và nhà nước là cố gắng triệt hạ uy tín của những người tham gia soạn thảo và ký tên tham gia kiến nghị như họ vẫn thường làm, và gọi những người kêu gọi cải cách sâu rộng bản hiến pháp là đại diện (trích) “thế lực thù địch” (hết trích). Dù họ đã cố gắng bưng bít chặt tất cả những ý kiến đóng góp của nhân dân, nhưng dầu sao trong lúc này đã có một số tiến triển thực sự đáng chú ý và gây ấn tượng trong sinh hoạt chính trị của Việt Nam qua lần sửa đổi hiến pháp này.

Vậy thì những gì … đặc biệt đã xảy ra sau lúc đó?

Vâng, đến lúc này thì chưa có ai bị bắt giữ nhưng điều đó vẫn có thể sẽ xảy ra. Thực sự ra, như anh đã biết rồi, điều quan trọng nhất là vô hình chung chưa bao giờ chúng ta nhìn thấy những điều rất khích lệ như thế này xảy ra  ở Việt Nam, nhưng chúng ta cũng sẽ thật ngu ngốc nếu mình tiên đoán rằng nó sẽ đưa đến những sửa đổi hiến pháp quan trọng. Những sinh hoạt này chỉ nên coi là một giao điểm tốt trong sự phát triển văn hóa chính trị mới tại Việt Nam, bởi vì chưa bao giờ trong lịch sử đương đại của Việt Nam các quan điểm chính trị khác nhau lại được thảo luận một cách nghiêm túc và cởi mở như hiện nay. Tôi nghĩ rằng, bất kể những gì sẽ xảy ra trong những tháng tới, đã có sự thay đổi đáng kể tại Việt Nam trong đó đề tài chính trị được dân chúng cả nước đột ngột quan tâm. Bạn phải biết đây là một nước có tiềm năng đi lên rất to lớn và người dân đã có rất nhiều nỗi thất vọng đối với  tình trạng quản lý yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm và không đủ năng lực của chính quyền từ trung ương đến địa phương, làm ảnh hưởng tai hại đến tương lai của đất nước. Đó là vấn đề thực tế tại Việt Nam và mọi người cảm nhận viêc có được cơ hội tìm ra khoảng trống trong không gian chính trị của họ.

Jonathan London, Phân khoa Nghiên cứu châu Á và Quốc tế, tại Đại học Thành phố Hồng Kông.

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2013

Tài liệu tham khảo và chương trình phát thanh tiếng Anh radio ABC- Úc được ghi lại:

http://www6.cityu.edu.hk/searc/2013-03-16%20Dr%20London%20Interview-2.mp3

http://www.abc.net.au/radionational/programs/saturdayextra/vietnam3a-amending-the-constitution/4570480

ABC reporter Richard Aedy:

Now to Vietnam.

The government there wants to change the constitution. It was written in 1946 and was amended 4 times since, and most recently in 1992. From January to the end of this month the government has asked for public comment on the draft amendment,  but it hasn’t been pleased with the comments that have come in. Party’s Secretary Nguyen Phu Trong said some of the comments (quote) “show the decline of political thought and morality in Vietnam”. So,What is going on?

I’m joined with Dr Jonathan London, assistant professor of Department of Asian and International Studies, City University of Hong Kong.

Jonathan, welcome to the program

Dr Jonathan London: Thank you very much for having me.

Let’s start. Why is it? Why the government want to alter the constitution?

Well, I think that many authoritarian governments, Vietnam included, have believed in to occasionally make constitution changes, not only to insure the constitution is in line with the demand of the government but also is the way of trying to boost their legitamicy of the government in the eyes of their population.

What does it want to change, specifically?

Some of the items that were up for discussion relate to Vietnam’s transition to the market economy, and, you know, essentially Vietnam has been under the market economy for the last twenty years since the last constitutional revision. There are some aspects of the constitution that require adjustment or amendment to make them more suitable.

There is also though, as I understand, an amendment that would completely reinforce the grip of the communist party on the State?

Well, in the last several alternations of the constitution, the communist party’s claim its political authority is fairly established in Article 4. It is also stated in the preamble of the constitution that the party is the indispensable force in Vietnam’s politic and social life and so a fundamental part of the constitution is to assert the supremacy of the party.

And the army is subject to the party rather to the state, isn’t it?

That’s right. As in most one party states, the constitution specifically states the military and state are subordinates of the party, it’s the same in the case of Vietnam’s constitution as well.

Now, you mentioned that it brings in line more with the fact that it’s a market economy and pretty much it has been since the last amendment was made. So those reforms making to the market economy, have they led to, well, to a fairer society?

Vietnam has experienced over two decades rapid economic growth and most of the population have benefited very significantly in the same tangible improvement. And what occurred along the way is it creates inequality and some indications that inequality of incomes and assets are actually intensified within the last several years. And what occurred recently is slow down of Vietnam economic growth due to both development of world economy and also system’s macro-economic turbulence in Vietnam are related to economic mismanagement, and some of its macro-economic turbulences have been generating economic insecurity among the population, exasperating social vulnerability. Now overlaying this, it has been an increasing sense that corruption has really taken whole of the government and make it not only ineffective in managing the economy but also unaccountable and lacking of clear vision for Vietnam’s future.

Right, I have been holding myself back, Jonathan, until this point. But given that, what are the suggestions and comments on the proposed constitutional changes that are so upset the party’s leader there?

Well, firstly I would say that the launching of public consultation was intended to be a ritualistic event that there will be some minor expressions of disapproval but it was more something like a generally state mass which the party and State have not anticipated. What it has gotten is a remarkable out-pouring of supports for major constitutional reform and major political reform. They were started with a petition signed by a group of 72 notible intellectual and public figures. Most of them have long and strong tie with the party and State. And their suggestions include the abolishment of Article 4 which recognises the communist party is the supreme and indisputable political force, getting rid of the Article which states the army should be the subordinate of the party as well as getting rid of the preamble of the constitution which resolves the indispensability of the (communist) party, also undertaking the constitutional reform to ensure the rule of law which Vietnam presently doesn’t have. Really it was a classic recommendation that Vietnam adopts a multi-party democratic constitution they drew the party’s ire.

Yes, so the party puts out its draft which primarily focus on reflecting the fact it is market economy having it reflecting in the constitution. And instead the group, in fact a small group of intellectuals it has to be said, published something, it says actually we want to say much more important things. But there is something different, isn’t it? Even with seventy odd intellectuals signing something like that and became something, I don’t know, a more mass movement. How was that happened?

Well, there were a few things. Firstly, the initial petition that was signed by the 72 intellectuals started to gather support as it was circulated in the internet and increasing the number of people signed the petition. One of the dramatic things, however, occurred in the aftermath of the speech that General secretary of the (Vietnamese) Communist party, Nguyen Phu Trong, made to some provincial political officials in which he complained that there are ideological retrograde tendency and even unethical behaviour among some of the people who involved in asking for constitutional reform. A young journalist, Nguyen Dac Kien, who writes for a relatively obscured news paper called “Family and Society” went on line, and on his webpage he responded to the party general secretary’s remark that was televised. He launched a scavenging attack in which he actually said the party’s general secretary is completely wrong in his sentiment. And Nguyen Dac Kien, the journalist, who lost his job, no surprise there the day after, reiterated Vietnam needs to abandon out (restriction) for the competition and draft the constitution based on multi-party democracy. And that, in turn, was followed by an explosion of activities that went viral and the original petition has up-warded to more than ten thousand signatures at this point in time. Most recently the party and state tried to discredit the signatories of the petition and have tried to suggest, as they often do, that many people call for fundamental reform represent (quote) “hostile forces” (unquote). So they tried to bottle it all up. But in the meantime there have been some really remarkable and impressed development in Vietnam’s politics around this constitutional reform.

So what…what has specifically happened since then?

Well, there have been no arrest yet, that might well happen, really the most significant thing is intangible which is, you know, Vietnam has never seen anything quite like this, and we would be foolish to predict it would resolve in any important constitutional reform. They represent a credit juncture of sort in the development of Vietnam’s political culture. Because never in Vietnam’s contemporary history has politic being discussed in a quite critical and open manner. I think, regardless what will occur in the next month, it has a significant development in that politic in Vietnam is all of a sudden interested. You know this is the country with enormous up-potential and there are lots of frustrations that problems with government and with the lack of accountability and incompetent are hurting the future of the country. It’s really tangible in Vietnam and people are sensing the opportunity of finding their political void.

Jonathan London, Department of Asian and International Studies, at the City University of Hong Kong.

http://anhbasam04.wordpress.com/2013/05/05/dai-abc-uc-phong-van-ts-jonathan-london-ve-sua-doi-hien-phap-vn/#more-3681

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s